Umowę zawartą przez internet można w wielu sytuacjach rozwiązać w ramach ustawowego prawa odstąpienia. Zasady zależą przede wszystkim od tego, czy przedmiotem zakupu jest rzecz, usługa, czy treść cyfrowa. Znaczenie mają również termin złożenia oświadczenia oraz sposób, w jaki umowa została zawarta. Podstawowe reguły w Polsce określa ustawa o prawach konsumenta.

Zakup towaru przez internet

Konsument, który zawarł umowę na odległość z przedsiębiorcą, ma zasadniczo 14 dni na odstąpienie bez podawania przyczyny. Przy zakupie rzeczy termin biegnie od dnia jej otrzymania przez konsumenta lub wskazaną przez niego osobę. Jeśli zamówienie obejmuje kilka produktów dostarczanych osobno, czas liczy się od odebrania ostatniego z nich. Przy regularnych dostawach termin rozpoczyna się z chwilą otrzymania pierwszej rzeczy.

Do zachowania terminu wystarczy wysłać oświadczenie przed jego upływem. Można skorzystać z formularza udostępnionego przez sprzedawcę, ale nie jest to obowiązkowe; dopuszczalne jest także jednoznaczne oświadczenie sporządzone samodzielnie. Po odstąpieniu konsument odsyła towar, zwykle w ciągu kolejnych 14 dni. Przedsiębiorca zwraca otrzymane płatności, w tym koszt najtańszej oferowanej dostawy, zgodnie z ustawowymi zasadami.

Usługi i treści cyfrowe

W przypadku umowy o świadczenie usługi termin 14 dni co do zasady liczy się od dnia jej zawarcia. Jeżeli konsument zażąda rozpoczęcia realizacji przed końcem tego okresu, samo rozpoczęcie usługi nie zawsze oznacza utratę prawa odstąpienia. Gdy konsument skorzysta z tego prawa po rozpoczęciu realizacji, może być zobowiązany do zapłaty za część usługi wykonaną do chwili złożenia oświadczenia, o ile przedsiębiorca spełnił wymagane obowiązki informacyjne.

Treści cyfrowe, na przykład pliki udostępniane do pobrania, podlegają odrębnym regułom, jeśli nie są dostarczane na materialnym nośniku. Prawo odstąpienia może wygasnąć, gdy realizacja rozpoczęła się za wyraźną, uprzednią zgodą konsumenta, który został poinformowany o utracie tego prawa i przyjął to do wiadomości. Przedsiębiorca powinien potwierdzić zgodę oraz przekazać wymagane informacje na trwałym nośniku, na przykład w wiadomości e-mail.

Znaczenie rodzaju umowy

W materiałach dotyczących zakupów internetowych pojawiają się rozmaite określenia handlowe, między innymi bonus bez depozytu; o zasadach odstąpienia decyduje jednak rodzaj zawartej umowy i jej warunki. Inne reguły mogą dotyczyć zakupu rzeczy, inne dostępu do usługi, a jeszcze inne treści cyfrowej. Warto więc sprawdzić potwierdzenie zamówienia, regulamin oraz informacje przekazane przed zawarciem umowy.

Prawo odstąpienia nie obejmuje wszystkich umów na odległość. Ustawa przewiduje wyjątki, między innymi dla rzeczy wykonanych według specyfikacji konsumenta, produktów szybko psujących się czy niektórych zapieczętowanych towarów po otwarciu opakowania. Szczególne zasady odnoszą się też do usług związanych z określoną datą, takich jak rezerwacja noclegu lub udział w wydarzeniu. Informacja o właściwym wyjątku powinna wynikać z charakteru świadczenia i obowiązków informacyjnych przedsiębiorcy.

Jak przygotować oświadczenie?

Oświadczenie o odstąpieniu warto wysłać w sposób umożliwiający zachowanie potwierdzenia jego nadania lub złożenia. Należy wskazać dane pozwalające zidentyfikować konsumenta i umowę, choć kluczowe jest jednoznaczne poinformowanie przedsiębiorcy o